کارت گرافیک یکی ازعناصر مهم در کامپیوتر است که با توجه به نوع استفاده و نياز کاربران، دارای مدل های متفاوت با پتانسيل های مختلف می باشد. کاربران با توجه به امکانات کارت گرافيک قادر به استفاده از بازی های کامپیوتری پيشرفته ، مشاهده فیلم و انجام عملیات حرفه ای نظير ضبط و ويرايش فیلم ، می باشند. در زمان استفاده از تصاوير گرافيکی حجيم و يا برخی بازی های کامپيوتری، ممکن است تصاوير بصورت منقطع نمايش داده شوند، در چنين مواردی استفاده از يک کارت گرافيک مطلوب و با سرعت مناسب ، علاوه بر افزايش کارآئی سيستم ، امکان پردازش تصاوير دو بعدی و يا تصاوير سه بعدی استفاده شده در بازی های کامپيوتری را با سرعت بيشتر فراهم می نمايد .برخی از کارت های گرافيک دارای امکانات متنوعی نظير پورت های ورودی و خروجی برای اتصال به دوربين های ديجيتال و تلويزيون بوده و در برخی از مدل های ديگر امکان اتصال بيش از يک نمايشگر به کامپيوتر ، وجود دارد. کارت های گرافیک در مقایسه با گذشته دارای امکانات بيشتر، کيفيت بهتر و توانائی مطلوب بمنظور بازخوانی تصاوير می باشند.

جایگاه کارت گرافیک
توليد کنندگان کارت ها و تراشه های ( Chip set ) گرافيک ، سخت افزار خود را هر شش ماه تغيير و بهنگام می نمايند . طراحان و پياده کنندگان محصولات نرم افزاری با اتکاء به پتانسيل های ارائه شده توسط کارت های گرافيک ، قادر به توليد محصولات متنوعی نظير بازی های کامپيوتری پيچيده و با گرافيک بالا می باشند .بازی های کامپيوتری تنها دليل ارائه کارت های گرافيک جديد نبوده و در اين راستا دلايل ديگری همچون استفاده از امکانات جانبی ارائه شده توسط آنان نيز موردنظر می باشد.امکان دسترسی به دو و یا سه تصویر بطور همزمان ، استفاده از پورت DVI ( اينترفيس ديجيتالی ويدئو) ، اینترفیس های S-Video و پورت های( Firewire (IEEE 1394 ، نمونه هائی از امکانات ارائه شده در کارت های گرافیک جدید می باشند .

ویژگی ها ی مهم
از مهمترین ویژگی های مرتبط با کارت گرافيک ، می توان به موارد زیر اشاره نمود :

پردازنده : امروزه به برکت وجود پردازنده های استفاده شده در کارت های گرافيک ، امکان مشاهده تصاوير سه بعدی متحرک بطور کامل فراهم شده است . کارت های گرافیک قادر به پشتیبانی از تصاویر ویدئوئی سه بعدی و بازی های کامپیوتری بنحو مطلوب و با بهترین وضعیت نمایش می باشند . زمانيکه بازی های کامپيوتری با سرعت شصت فريم در ثانيه و يا بيشتر نمايش داده شوند ، وضعيت مطلوبی فراهم و تصاوير فاقد هر گونه لرزشی خواهند بود(چشم انسان در این سرعت قادر به تشخیص لرزش تصاویر نمی باشد). کارت های گرافیک ارزان قیمت بخوبی جوابگوی بازیهای قدیمی می باشند . کارت هائی که قادر به توليد فريم ها با سرعت بيشتری باشند ، امکان مشاهده تصاوير و بازی های کامپيوتری در Resolution بالاتررا بخوبی فراهم می نمايند. بمنظور اجرای بازی های کامپيوتری که از تکنولوژی DirectX 8 استفاده می نمايند ، می بایست از کارت هائی که تکنولوژی فوق را حمايت می نمايند ، استفاده گردد.


حافظه . در موارديکه از کامپيوتر بمنظور انجام عمليات حجيم گرافيکی نظير بازی های کامپيوتری و يا ويرايش تصاوير ويدئوئی استفاده می گردد ، اطلاعات مورد نياز بمنظور نمايش تصاوير در حافظه RAM کارت گرافيک ذخيره می گردد . کارت های گرافيک بمنظور انجام مطلوب و سريع اينگونه فعاليت ها به حجم بالائی از حافظه نياز خواهند داشت . بموازات افزايش پيجيدگی بازی های کامپيوتری يا حجم عمليات گرافيکی به حافظه بيشتری نياز خواهد بود. استفاده مناسب و بهينه از حافظه کارت گرافيک می تواند تضمين لازم در خصوص نمايش بدون نقص تصاوير را ارائه نمايد.اكثر كارت های گرافیكی دارای 32Mb تا 64Mb حافظه از نوع DDR SDRAM می باشند. مدل های پيشرفته تر و در عين حال گرانتر، دارای حافظه ای بین 64MB تا 128MB می باشند.برای بازی های قدیمی ، حافظه ای به ميزان 32MB كافی بوده ولی كیفیت و سرعت انتقال تصاویر در آنان نسبت به كارت های جدید خصوصا" در Resolution 1600 * 1200 ، مطلوب نخواهد بود. بمنظور استفاده از بازی های گرافيکی پيشرفته و Resolution بالاتر ، پیشنهاد می گردد از كارت های گرافیكی که دارای حداقل 128Mb حافظه می باشند ، استفاده گردد .اكثر بازی های جدید به حافظه ای بیش از 128MB نياز نخواهند داشت . در صورت تمايل و ضرورت می توان از كارت ها ئی که دارای حافظه بیشتری هستند، استفاده نمود( عدم ضرورت ارتقاء کارت گرافيک در موارديکه يک بازی کامپيوتری با حجم بالای گرافيک عرضه می شود ) .
تراشه های گرافیكی كه بر روی مادر برد كامپیوتر قرار دارند ( OnBorad) از حافظه اصلی سیستم استفاده می نمایند( با توجه به اشغال بخشی از حافظه توسط کارت گرافيک موجود بر روی مادربرد ، فضای کمتری در حافظه اصلی برای ساير عمليات باقی خواهد ماند ) . در اغلب كامپیوترهای ارزان قيمت که از پردازنده هائی با توان عملياتی کمتر استفاده می شود ( نظير پردازنده های Celeron محصول شركت Intel و یا Duron محصول شركت AMD ) ، كارت گرافیكی بر روی مادربرد تعبیه شده است. كامپیوترها ی فوق ، دارای توانایی قابل قبولی بوده و برای كاربران معمولی كه از كامپیوتر به عنوان یك ابزار كار معمولی استفاده می نمایند، بسیار كارآمد بوده ولی در صورتيکه کاربرانی نيازمند انجام عمليات گرافیك سنگین بوده و يا قصد استفاده از بازی هائی را داشته باشند که دارای گرافيک بالا می باشد ، سيستم های فوق کارآئی مناسبی نخواهند داشت .


امکانات جانبی: برخی از كارت های گرافيک دارای امكانات جانبی اضافه ای بوده که امکان استفاده از آنان توسط سخت افزار و يا نرم افزارهای مربوطه در اختيار کاربران قرار می گيرد. در ادامه به برخی از اين امکانات ، اشاره می گردد :

- خروجی DVI: از كارت های گرافیك كه دارای اينترفيس ويژوال دیجیتال می باشند ، بمنظور اتصال به مانیتورهای دیجیتال استفاده می گردد. با استفاده از اينترفيس DVI و پورت خروجی DVI، امکان اتصال کارت های گرافيک به انواع مانیتورهای دیجیتال و آنالوگ ، فراهم می گردد .

- ورودی / خروجی S-Video: پورت خروجی S-Video ، امکان ارسال سیگنالهای ویدئویی را به تلویزیون، VCR و سایر دستگاههای مشابه فراهم می نمايد. با استفاده از پورت ورودی S-Video ، می توان تصاوير ویدئویی را از وسایلی نظیر VCR، دوربین های فیلمبرداری به كامپیوترتان تغذيه نمود.

- ورودی/ خروجی مركب: پورت های مرکب دارای عملکردی مشابه پورت های S-Video بوده با اين تفاوت که امکان اتصال به تجهیزات قدیمی كه دارای پتانسيل لازم بمنظور ارتباط و استفاده از پورت S-Video نمی باشند را فراهم می نمايد .اكثر كارت های گرافیك كه دارای پورت های S-Video می باشند ، دارای يک کابل لازم بمنظور تبديل پورت فوق به پورت های مرکب می باشند .

- نمایش دو تصویر: بمنظور اتصال کامپيوتر به يک مانيتور ديگر و يا تلويزيون ( مشاهده دو و یا حتی سه تصویر جداگانه ) ، می بايست از يک کارت گرافيک که دارای پورت های اضافه و RAMDAC (تراشه هائی که تصاویر دیجیتال را به سیگنالهای آنالوگ تبدیل می كنند) اضافی ، استفاده گردد

- Overclocking: اجرای پردازنده موجود بر روی يک کارت گرافيک سريعتر از سرعت مشخص شده توسط توليد کننده ، به امری متداول توسط برخی بازی های کامپيوتری تبديل شده است . وضعيت فوق ، باعث فشار بيش از حد مجاز به کارت گرافيکی در ارتباط با توليد خروجی شده و در نهايت می تواند سوختن كارت گرافیكی را بدنبال داشته باشد .برخی از تولید كنندگان نظير Gainward ، كارت هایی را ارائه نموده اند كه دارای ويژگی Overclocking می باشند . برخی ديگر از توليد کنندگان نرم افزارهای Overlocking را بهمراه کارت گرافيکی خود عرضه نموده و تعدادی ديگر از توليد کنندگان نظير ATI از ويژگی فوق حمايت نمی نمايند . قبل از فعال نمودن ويژگی Overlocking می بايست دستورالعمل های ارائه شده توسط توليدکنندگان مربوطه به دقت مطالعه گردد .

-Anti-aliasing ، در گرافیك كامپیوتری به هموار نمودن ( صاف و يکدست ) ظاهر ناهموار و پلکانی اشكالی چون خطوط مورب،‌منحنی ها و دوایر اطلاق می گردد . استفاده از ويژگی فوق در موارديکه دارای يک Resolution پائين می باشيم ، مفيد خواهد بود. علت بروز اين ناصافی ها ، به دلیل پایین بودن كیفیت تفكیك پذیری بوده و می توان بمنظور برخورد با مشکل فوق ، از امکانات سخت افزاری و يا نرم افزاری خاصی استفاده نمود . برخی از کارت های گرافيک جديد از ويژگی فوق حمايت می نمايند.در صورت فعال نمودن ويژگی فوق ، سرعت نمایش فريم ها در يک ثانيه كاهش خواهد يافت .بنابراین استفاده کنندگان بازی های کامپيوتری ، می بايست بین نمایش سریعتر و استفاده از تصاویر هموار، یكی را انتخاب نمايند .


تشریح مشخصات
در زمان تهيه يک کارت گرافيک می بايست موارد متعددی همچون میزان حافظه ، نوع اينترفيس ها ، تعداد پورت های ورودی و خروجی به دقت بررسی و مشخص گردد . قيمت يک کارت گرافيک با ميزان کارآئی آن ارتباط مستقيم دارد . کارت های گرافيک موجود که از تراشه های ATI و NVida استفاده می نمايند ، دارای کارآئی مناسب در ارتباط با نمايش تصاوير سه بعدی می باشند . استفاده از کارت های گرافيک قدرتمند ، صرفا" مختص کاربرانی است که نوع فعاليت آنان بگونه ای است که به پتانيسل های بالای اين نوع از کارت ها نياز دارند. جايگاه و نقش حافطه در کارت های گرافيک ، بسيار حائز اهميت بوده و اولويت آن نسبت به ساير پارامترهای موجود بمنظور گزينش يک کارت گرافيک، بيشتر است ( بازی های گرافيکی پيچيده و با گرافيک بالا ، نيازمند استفاده از حافظه بالائی می باشند ) . در صورتيکه قصد اتصال کامپيوتر به يک نمايشگر ، تلويزيون و يا دوربين فيلمبرداری وجود داشته باشد ، می بايست کارت گرافيکی انتخابی دارای پورت های مورد نظر باشد .
پارامترهای زير را می توان در زمان انتخاب يک کارت گرافيک در نظر گرفت :

حافظه
حداقل : 32MB پیشنهادی : 64MB حداکثر : 128MB و یا بیشتر
ميزان حافظه موجود بر روی کارت گرافيک ارتباط مستقيم با کيفيت و سرعت نمايش اطلاعات داشته و حجم بيشتری از اطلاعات در حافظه ذخيره خواهد شد. سرعت تفسير و نمایش تصاویر خصوصا" تصاویر سه بعدی با افزایش ميزان حافظه، بهبود و افزایش خواهد يافت . اكثر کارت های گرافيکی موجود از حافظه های DDR استفاده می نمایند.

سرعت Clock پردازنده گرافیک :
حداقل : 166 مگاهرتز پیشنهادی : 200 تا 250 مگاهرتز حداکثر : 250 تا 325 مگاهرتز
سرعت Clock پردازنده کارت گرافیك ، يکی از مهترين عوامل افزايش کارآئی يک کارت گرافيک بوده که بيشترين تاثير را در رابطه با انجام عمليات مرتبط با تصاویر سه بعدی ،بدنبال خواهد داشت .

نوع اینترفیس :
حداقل : PCI يا AGP پیشنهادی : AGP حداکثر : AGP
تقريبا" تمامی سيستم های جديد دارای يک اسلات AGP بمنظور اتصال كارت گرافیكی می باشند . سیستم هایی كه طول عمر آنان بیش از چهار سال بوده و يا سيستم هائی که دارای کارت های گرافيکی Onboard می باشند ، ممکن است صرفا" دارای اسلات های PCI بوده که سرعت آنان بمراتب کمتر از اسلات ها ی AGP است .کارت های گرافيکی که از اسلات های AGP استفاده می نمايند ، قادر به حمايت از سرعتی بالغ بر 4X می باشند. در کارت های گرافيک جديد، سرعت فوق به مرز 8X رسيده است. در صورتيکه سیستمی دارای اسلات AGP با سرعت 2X یا 1X باشد ، امکان استفاده از كارت های گرافیكی با سرعت 4X یا 8X وجود نخواهد داشت (متفاوت بودن ولتاژ آنان ) .

کانکتورهای نمایشگر :
حداقل : یك کانکتور VGA برای نمایشگر CRT
پیشنهادی : یك یا دو کانکتور VGA برای نمایشگرهای CRT
حداکثر : یك یا دو کانکتور VGA یا یك خروجی دیجیتال اضافه برای نمایشگرهای تخت
بمنظور استفاده از کارت گرافيکی ، می بايست کارت گرافيکی دارای کانکتورهای لازم بمنظور ارتباط با مانيتور باشد . كارت های گرافیك ، حداقل دارای یك پورت VGA بمنظور اتصال مانیتورآنالوگ به كامپیوتر می باشند (مانیتورهای فوق در زمره مانیتورهای CRT یا LCD آنالوگ تخت محسوب می گردند ) . كارت هایی كه دارای يک کانکتور می باشند ، امکان استفاده از چندين تصوير و بالطبع چندين عمليات را فراهم می نمايند مثلا" می توان بر روی یك صفحه برنامه حسابداری را فعال و بر روی صفحه دیگر برنامه Word را فعال نمود.

پورت های ورودی و خروجی .
حداقل : موجود نیست پیشنهادی : S-Video یا مركب حداکثر : تنوع اينترفيس ها
در صورتيکه قصد ويرايش تصاویر ویدئویی وجود داشته باشد و يا بخواهيم از کامپيوتر بمنظور ذخيره تصاوير ویدئويی استفاده نمائيم و يا تمايل به استفاده از تلویزیون برای انجام بازی های كامپیوتری وجود را داشته باشيم ، می توان از يک کارت گرافيک پيشرفته که دارای مجموعه ای از پورت های ورودی ، خروجی و يا يک TV Tuner است ، استفاده نمود.

نکاتی دررابطه با تهیه کارت گرافیک
پارامترهای زیر را می توان در زمان انتخاب یک کارت گرافیک در نظر گرفت :

انتخاب کارت های گرافيک با توان متوسط .استفاده از يک کارت گرافيک پيشرفته صرفا" در موارد خاصی نظير بازی های کامپيوتری پيچيده و يا کاربردهای خاص تجاری، توصيه می گردد. در ساير موارد ، می توان با مشخص نمودن دقيق خواسته خود نسبت به تهيه يک کارت گرافيک با توان مناسب (الزاما" جديدترين نوع نخواهد بود ) ، اقدام نمود

افراديكه به بازی های كامپیوتری علاقمندند نیازمند كارت های قويتری می باشند .يکی از مهمترين دلايلی که اغلب کاربران اقدام به تعویض كارت های گرافیكی می نمایند،استفاده از امكانات DirectX 8 مایكروسافت می باشد. تکنولوژی فوق پس از گذشت مدت زمانی اندک به يک تکنولوژی فراگير در اکثر بازی های کامپيوتری جديد تبديل شده است . هم اينک ،كارت ها ئی ارائه شده است که DirectX 9 را نیز پشتیبانی می نمایند. در صورتيکه تصميم به استفاده از جديدترين بازی های كامپیوتری وجود داشته باشد ، می بايست يک کارت گرافيک قويتر انتخاب گردد که قادر به حمايت از DirectX 9 API بوده و دارای حداقل 64MB حافظه از نوع SDDDR باشد .

اطمينان از وجود حافظه DDR در کارت گرافيک اكثر كارت های گرافیك پيشرفته دارای حافظه ای از نوع DDR می باشند .( تعداد اندکی از کارت های گرافيک از حافظه فوق ، استفاده نمی نمايند).حافظه ها ی فوق ، سرعت كارت گرافیكی را افزايش خواهد داد.

بررسی کارت های گرافيک متفاوت. بهترین روش برای انتخاب یك كارت گرافیكی، تست و بررسی مدل های متفاوتی از آنان و در نهايت انتخاب بهترين نمونه موجود است . در اين راستا می توان از سايت های متعددی بر روی اينترنت که بصورت مستمر کارت های گرافيک را بررسی ونتايج را منتشر می نمايند ، استفاده گردد .

بررسی نحوه ارتباط كارت گرافیكی با كامپیوتر. اكثر كامپیوترهایی كه در طی ساليان اخير ارائه شده اند ، دارای يک اسلات AGP می باشند. برخی از مادربردها دارای اسلات AGP نمی باشند ( خصوصا" در مادربردهای ارزان قيمت که كارت گرافیكی بصورت OnBoard می باشد ، اسلات AGP وجود ندارد ) .قبل از تهیه هر نوع كارت گرافيک لازم است از وجود اسلات AGP بر روی مادربرد اطمينان حاصل نمود .

تهيه کارت گرافيک متناسب و منطبق بر خواست ها . هرگز پول خود را برای ويژگی ها و پتانسيل هائی که به وجود آنان نياز نداريم ، نبايد هزينه نمود . در صورت عدم ضرورت ذخیره سازی و ويرايش تصاویر دیجیتال ، می توان کارت های گرافيکی را انتخاب نمود که صرفا" دارای پورت های اساسی و اوليه می باشند . قطعا" قيمت اين نوع از کارت ها بمراتب کمتر از کارت هائی است که دارای پورت های متنوع ورودی و يا خروجی بمنظور انجام عمليات حرفه ای می باشند . بنابراين می توان در مقابل پرداخت هزينه بيشتر برای امکاناتی اضافه که ممکن است هرگز از آنان استفاده نگردد ، كارتی با میزان حافظه بیشتر را انتخاب تا سرعت و كیفیت تصاویر بر روی سیستم وضعيت مطلوبتری پيدا نمايد .