تعريف شبکه : در کل به اتصال تعدادی کامپيوتر به يکديگر به منظور استفاده از منابع همديگر شبکه گفته می شود به عبارت ديگر به هر وسيله که ما بتوانيم چند کامپيوتر را به يکديگر متصل نماييم در حقيقت يک شبکه ايجاد کرده ايم .

اما هدف از ايجاد شبکه چيست ؟
به طور کلی اهدافی مثل زير در ايجاد يک شبکه کامپيوتری دنبال می شود :
۱) استفاده مشترک از منابع
۲) استفاده از منابع راه دور
۳) افزايش امنيت و انعطاف پذيري
۴) مكانيزه كردن يا اتوماسيون كردن مجموعه ها
۵) استفاده بهينه از وقت و امكانات و صرفه جويي در هزينه ها

به نظر مي رسد كه همين موارد دلايل خوبي براي به راه انداختن يك شبكه مي باشد . ضمن اينكه موارد متعدد ديگري نيز مي باشد.

اما در مطالب فوق يك كلمه به نام منابع را بكار برديم آيا مي دانيد منابع چه هستند ؟
منظور از منابع در كامپيوترها امكانات آنها مثل پردازنده مركزي < CPU > ، هارد ديسك ، پرينتر كه جزء منابع سخت افزاري هستند و بانكهاي اطلاعاتي ، فايلهاي صوتي و تصويري به عنوان منابع نرم افزاري مي باشد .

در بحث شبكه هاي كامپيوتري دسته بندي هاي مختلفي وجود دارد كه به مرور آنها را بررسي خواهيم كرد اما در ابتداي بحث يكي از اين دسته بنديها را معرفي خواهيم كرد :

۱) شبكه LAN : به شبكه هاي كوچك و محلي گفته مي شوند . مثلاً اگر در خانه اتان يك شبكه راه اندازي كنيد در واقع يك شبكه LAN ايجاد نموده ايد .

۲) شبكه WAN : اين شبكه در سطح بسيار بزرگي مطرح مي شود و حتي مي توان گفت در سطح جهاني همانند شبكه اينترنت ( خدا پدرش را بيامرزد ) . در اين شبكه براي ايجاد ارتباط از تجهيزات مخابراتي پيش رفته استفاده مي شود .

۳) شبكه MAN : در اصطلاح به شبكه هايي ما بين شبكه هاي LAN و WAN گفته مي شود و يك راه تشخيص آن ، اين است كه از تجهيزات مخابراتي آنچناني استفاده نمي شود مثلا اگر شركتي در يك شهر داراي چند شعبه باشد و بخواهد آن شعبات را به يكديگر متصل كند اينچنين شبكه اي ايجاد مي كند .

سيستم هاي شبيه به شبكه

گاهی اوقات می توان کامپيوترها را به شکلی بکار برد که دقيقا با يک شبکه سر و کار نداريم اما می توان آنها را شبکه نيز به حساب آورد. به همين دليل نام آنها را سيستم های شبيه شبکه می ناميم و در زير آنها را توضيح می دهيم . اما قبل از آن بايد با مفهوم کامپيوتر Standalone آشنا شويد . به طور كلي به كامپيوترهايی كه قادر باشيم پشت آنها قرار گيريم و با آنها كار انجام دهيم خواه به شبكه متصل نباشد يا امكان آن را نداشته باشد يك كامپيوتر Standalone گوييم .

اما سيستم هاي شبيه شبكه ، بطور كلي سه مورد مي باشند :

۱) كامپيوترهاي MainFrame : اين كامپيوترها داراي چندين پردازنده و حافظه هاي بزرگ مي باشند و ترمينالها كه فقط داراي مانيتور و صفحه كليد مي باشند به آن متصل مي شوند و از آن استفاده مي كنند. پس به نوعي مي توان آنها را نوعي شبكه ناميد اما نه بطور كامل.

۲) Distributed System ( سيستم هاي توزيع شده ) : اين سيستم ها شامل چندين كامپيوتر جداگانه مي باشند كه بر روي همه آنها يك سيستم عامل مخصوص مانند ماخ ( Mach ) نصب مي شود و اين سيستم عامل است كه كليه پردازشها را مديريت مي كنند و تصميم مي گيرد كه مثلا اين برنامه روي كدام سيستم ها انجام شود و يا مثلا اين داده روي كدام سيستم ها ذخيره شود و در اين موارد كاربر نمي تواند هيچ كاري انجام دهد . اين كامپيوترها بيشتر براي انجام پردازشهاي بسيار سنگين و بصورت موازي بكار مي روند.

۳) كامپيوترهايي كه به يكديگر Link مي شوند : يكي از راههايي كه مي توان كامپيوترها را به يكديگر متصل كرد از طريق پورت هاي پشت آنها مي باشد . اگر دو كامپيوتر را بتوان از طريق پورت هاي پشت آنها به يكديگر متصل كرد در اصطلاح آنها را لينك كرده ايم . در سيستم عامل ويندوز نيز مي توانيد دو كامپيوتر را بدين روش به يكديگر متصل كنيد . براي اينكار در موقع نصب ويندوز بايد نرم افزار آن را نصب كنيد تا بتوانيد دو كامپيوتر را در قالب Host و Guest استفاده نماييد.

شبكه ها را مي توان به دو گروه زير تقسيم نمود :

*) شبكه هاي نقطه به نقطه ( Peer To Peer ) كه نام ديگر آنها Work Group مي باشد .
**) شبكه هاي Server based كه به آنها Clinet / Server نيز مي گويند .

دسته ديگري از شبكه ها

شبکه های Peer-to-Peer به شبكه هايی گفته می شود كه در آن تعدادی كامپيوتر به كمك يك كابل يا چيزی شبيه به آن به يكديگر متصل می شوند. در اين نوع شبكه خبری از كامپيوتر سرويس دهنده به صورت جداگانه نيست و تمام كامپيوترها هم به صورت كلاينت و هم بصورت سرور عمل می كنند و انجام اموری مثل مديريت فايلها ، دادن مجوزهای دسترسی ( البته نه بصورت درست و حسابی ) به عهده كاربر همان كامپيوتر است . اما در شبكه های كلاينت/ سروری يك كامپيوتر بنام سرور وجود دارد كه تمام امور مديريتی و دادن مجوزهای دسترسی و موارد ديگر از اين دست را به عهده دارد و معمولا تمام افراد پشت آن قرار نمی گيرند و اجازه كار با آن را ندارند بلكه فقط شخص مدير شبكه ( Administrator ) با آن كار می كند . اما اجازه بدهيد تا يك مقايسه مابين اين دو شبكه داشته باشيم :

۱) اندازه، تعداد و مكان : اگر در حدود ۱۵ كامپيوتر ( البته صحيحتر آن ۱۰ عدد می باشد ) داشته باشيم بهتر است از شبكه نقطه به نقطه استفاده شود و اگر تعداد از آن بيشتر شده بهتر است بدليل افت شديد كارآيی شبكه از شبكه كلاينت/سروری استفاده شود . اگر از نظر مكانی كامپيوترها در فواصل دور نسبت به يكديگر باشند بهتر است از شبكه های كلاينت/ سروری استفاده شود. اگر بخواهيم يك محيط كوچك كه به ندرت گسترش و توسعه می يابد را شبكه بندی كنيم بهتر است از شبكه نقطه به نقطه استفاده كنيم .

۲) منابع مشترك شده ( Share ) : در شبكه های نقطه به نقطه منابع مشترك شده بر روی تمام كامپيوترها گسترده شده اند و هر شخصی منابع مورد نظر خود را به اشتراك می گذارد يا از اشتراك خارج می كند . اما در شبكه های بر اساس كلاينت/ سرور تمام منابع مشترك شده بر روی يك كامپيوتر قرار دارد و به كمك همان كامپيوتر به اشتراك گذاشته می شود . يا از اشتراك خارج می شود .

۳) پشتيبانی سيستم عامل : شبكه های نقطه به نقطه توسط تمامی سيستم های عامل پشتيبانی می شوند اما شبكه های بر اساس كلاينت/سرور را سيستم عاملهای خاص مانند Windows 2000 server ، Linux, Unix , Win Nt و اخيرا توسط سيستم عامل Windows 2003 پشتيبانی می شود.

۴) امنيت : شبكه های نقطه به نقطه دارای امنيت مطلوبی نيستند اما شبكه های بر اساس كلاينت/سرور دارای امنيت بالايی هستند كه قابل توسعه نيز می باشد.

تعريف Right : به مجوزهای دسترسی كه به كاربران داده می شود در اصطلاح Right گويند .

تعريف Dedicated server : در بعضی از محيطهای شبكه كامپيوترهای سروری را به طور اختصاصی برای انجام بعضی كارها در نظر می گيريم ، كه به آنها سرورهای اختصاصی يا Dedicated server گويند. مثلاً در بعضی شبكه ها يك كامپيوتر برای ارائه فايلها در نظر گرفته می شود كه به آنها File server گويند و موارد مشابه ديگر .

تعريف Node : به كامپيوترها و كليه تجهيزات مرتبط با شبكه كه به تنهايی قادر به كار باشند Node يا گره گويند مانند : PC ها ، هاب ، سوئيچ.

تعريف Webmaster : به مديران شبكه هايی كه بر روی اينترنت قرار دارند Webmaster گويند . بايد توجه كرد كه به مديران شبكه هايی كه بر روی اينترنت قرار ندارند Administrator گويند .

تعريف Login : در اصطلاح به عمل اتصال به شبكه يا ورود به شبكه گويند و به عمل خروج از شبكه Logout گويند .

تعريف GNOS : به سيستم های عامل گرافيكی شبكه GNOS گويند و اگر گرافيكی نباشد به آن NGNOS گويند. از سيستم های عامل گرافيكی می توان به ويندوز NT و لينوكس اشاره كرد و از سيستم های عامل غير گرافيكی می توان به Unix ، Novell اشاره كرد .

تعريف Diskless Network ( شبكه های بدون ديسك ) : گاهی اوقات می توان كامپيوترهای كلاينت را بدون هارد ديسك ، فلاپی ديسك و حتی CD-Rom در شبكه بكار برد . اين كلاينتها از طريق يك چيپ مخصوص كه بر روی كارت شبكه قرار دارد ، در هنگام بوت شدن و از طريق شبكه به كامپيوتر سرور بطور اتوماتيك متصل می شوند و از اين طريق سيستم عامل و برنامه های مورد نياز را بكار می برند .